Nốt sần vùng kín: sùi mào gà, u mềm lây hay cấu trúc bình thường?

Nốt sần vùng kín có thể do nhiều nguyên nhân: bệnh lây qua đường tình dục như sùi mào gà, u mềm lây, giang mai; các bệnh da thông thường như viêm nang lông, u nang; hoặc chỉ là cấu trúc bình thường của da và niêm mạc như sẩn ngọc dương vật, hạt Fordyce, nhú tiền đình âm hộ. Nhìn bằng mắt thường rất khó tự phân biệt, vì vậy cách an toàn nhất là đi khám để được chẩn đoán đúng, thay vì tự bôi thuốc hay hoảng sợ.

Sùi mào gà và u mềm lây đều thuộc nhóm bệnh da do virus. Bạn có thể xem tổng quan về nhóm bệnh này và cách phân biệt chúng với hạt cơm thông thường trong bài hạt cơm và u mềm lây.

Các nguyên nhân gây nốt sần vùng sinh dục

Ngoài hình dạng nốt, bác sĩ còn dựa vào tiền sử quan hệ tình dục, thời gian xuất hiện, triệu chứng đi kèm (đau, ngứa, loét, tiết dịch) và có thể chỉ định xét nghiệm để chẩn đoán.

Sùi mào gà: dấu hiệu và vì sao cần khám

Sùi mào gà (mụn cóc sinh dục) do virus HPV gây ra, phần lớn do các type nguy cơ thấp như HPV 6 và 11, lây chủ yếu qua quan hệ tình dục, kể cả quan hệ bằng miệng và hậu môn.

Dấu hiệu thường gặp:

• Sẩn nhỏ mềm, màu da, hồng hoặc nâu, có thể đứng riêng lẻ hoặc liên kết thành mảng sùi như súp lơ, mào gà.
• Vị trí: ở nam thường ở quy đầu, rãnh quy đầu, bao quy đầu, thân dương vật, bìu; ở nữ ở môi lớn, môi bé, âm hộ, âm đạo, cổ tử cung; ở cả hai giới có thể ở quanh hậu môn, bẹn.
• Thường không gây đau, đôi khi ngứa, rỉ máu khi cọ xát.

Vì sao không nên tự xử lý?

• Dễ nhầm với các cấu trúc bình thường hoặc với sẩn giang mai, một bệnh cần điều trị hoàn toàn khác.
• Thuốc trị hạt cơm hoặc hóa chất ăn mòn mua ngoài có thể gây bỏng, loét niêm mạc sinh dục.
• Người bị sùi mào gà có thể đồng thời nhiễm các type HPV nguy cơ cao hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác, cần được tầm soát.

Không tự mua thuốc trị sùi hay thuốc đốt để bôi lên vùng sinh dục. Điều trị sùi mào gà do bác sĩ chỉ định sau khi khám, có thể gồm thuốc bôi tại chỗ, áp lạnh, laser hoặc cắt bỏ. Một số thuốc bôi như podophyllotoxin chống chỉ định khi mang thai; phụ nữ có thai cần báo bác sĩ để được chọn phương pháp an toàn. Dù điều trị bằng cách nào, sùi mào gà vẫn có khả năng tái phát vì virus có thể tồn tại ở vùng da xung quanh. Đường lây và đặc điểm của HPV được giải thích thêm trong bài hạt cơm có lây không.

U mềm lây vùng sinh dục ở người lớn

Ở người lớn, u mềm lây có thể lây qua tiếp xúc da kề da khi quan hệ tình dục, nên hay mọc ở vùng mu, bẹn, đùi trong, bụng dưới và cơ quan sinh dục.

• Nốt tròn nhỏ hình vòm, bóng như hạt ngọc trai, giữa có vết lõm nhỏ.
• Thường nhiều nốt, có thể lan theo vùng cạo lông, tẩy lông.
• Thường không gây đau, đôi khi ngứa, đỏ quanh nốt.

U mềm lây lành tính và có thể tự khỏi sau nhiều tháng, nhưng trong thời gian đó vẫn lây cho bạn tình. Điều trị thường là nạo vô trùng lấy bỏ lõi chứa virus, áp lạnh hoặc thuốc bôi theo chỉ định; quy trình tại phòng khám được trình bày ở trang điều trị u mềm lây. Khi u mềm lây xuất hiện ở vùng sinh dục người lớn, bác sĩ thường tư vấn thêm xét nghiệm tầm soát các bệnh lây truyền qua đường tình dục khi phù hợp. Nếu u mềm lây ở người lớn rất nhiều, to bất thường hoặc lan lên mặt, bác sĩ có thể cân nhắc kiểm tra tình trạng miễn dịch.

Trong thời gian còn nốt, nên tạm ngừng cạo, wax lông vùng mu và tránh quan hệ tình dục cho đến khi được bác sĩ đánh giá.

Cấu trúc bình thường dễ bị nhầm

Rất nhiều người lo lắng, thậm chí tự điều trị, chỉ vì phát hiện những nốt hoàn toàn bình thường. Ba cấu trúc hay bị nhầm nhất:

Sẩn ngọc dương vật

Là các sẩn nhỏ đều nhau, màu trắng hồng, xếp thành một hoặc nhiều hàng quanh rìa quy đầu. Đây là biến thể bình thường, gặp ở nhiều nam giới, không do virus, không lây qua quan hệ tình dục và không cần điều trị. Điểm khác sùi mào gà: nốt đều, xếp hàng đối xứng, không tăng dần về số lượng.

Hạt Fordyce

Là các tuyến bã nhờn lạc chỗ, nhìn như chấm nhỏ li ti màu trắng vàng ở thân dương vật, bìu, môi bé, hoặc ở môi miệng. Hạt Fordyce không lây, không nguy hiểm.

Nhú tiền đình âm hộ

Là các nhú nhỏ, mềm, hình ngón tay, xếp đối xứng ở mặt trong môi bé và tiền đình âm hộ. Mỗi nhú có chân riêng, mềm, cùng màu niêm mạc; trong khi sùi mào gà thường có nhiều nhú chung một chân, mọc không đều. Đây là cấu trúc bình thường, không cần điều trị.

Việc tự đốt, tự bôi thuốc lên các cấu trúc bình thường này có thể gây bỏng, sẹo và đau đớn không cần thiết. Nếu không chắc, hãy để bác sĩ xác định trước.

Tầm soát và tư vấn bạn tình

Khi nốt sần vùng kín được chẩn đoán là sùi mào gà, u mềm lây hoặc nghi ngờ bệnh lây truyền qua đường tình dục, bác sĩ thường tư vấn:

• Xét nghiệm tầm soát các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác như HIV, giang mai, viêm gan B và một số bệnh khác tùy trường hợp.
• Phụ nữ: tầm soát ung thư cổ tử cung theo khuyến cáo (xét nghiệm tế bào học hoặc xét nghiệm HPV) tại cơ sở sản phụ khoa.
• Bạn tình: nên được khám và tư vấn, không nhất thiết vì đã có nốt mà vì có thể đã nhiễm virus.
• Bao cao su: giúp giảm nguy cơ lây nhưng không bảo vệ hoàn toàn, vì HPV và u mềm lây có thể ở vùng da không được che phủ.
• Vắc-xin HPV: giúp phòng các type HPV gây phần lớn sùi mào gà và một số ung thư liên quan HPV; nên tiêm theo khuyến cáo và tư vấn của bác sĩ.

Nốt sần ở vùng sinh dục, hậu môn của trẻ em có thể lây không qua đường tình dục, như từ tay người chăm sóc hoặc từ mẹ lúc sinh, nhưng vẫn cần bác sĩ khám và hỏi bệnh cẩn thận để xác định nguồn lây và bảo vệ trẻ.

Khi nào nên đi khám?

• Phát hiện bất kỳ nốt sần, sùi mới nào ở vùng sinh dục, hậu môn, bẹn.
• Nốt tăng dần về số lượng, kích thước, hoặc rỉ máu.
• Có vết loét, mụn nước đau, tiết dịch bất thường, nổi hạch bẹn.
• Bạn tình được chẩn đoán sùi mào gà hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục.
• Đang mang thai và phát hiện nốt ở vùng sinh dục.

Câu hỏi thường gặp

Nốt sần vùng kín không gây đau có đáng lo không?

Nốt không gây đau không có nghĩa là lành tính hay bình thường. Sùi mào gà, u mềm lây, sẩn giang mai thường không gây đau. Nên đi khám để được chẩn đoán đúng.

Sẩn ngọc dương vật có cần đốt không?

Không cần. Đây là cấu trúc bình thường, không lây, không ảnh hưởng sức khỏe. Bác sĩ chỉ cân nhắc can thiệp trong một số trường hợp đặc biệt sau khi đã tư vấn kỹ.

Đã tiêm vắc-xin HPV có còn bị sùi mào gà không?

Vắc-xin giúp phòng phần lớn các type HPV gây sùi mào gà nhưng không phòng được tất cả, và hiệu quả cao hơn khi tiêm trước khi tiếp xúc virus. Vì vậy, nốt mới ở vùng kín vẫn cần được khám.

Tài liệu tham khảo

• Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021: Anogenital warts.
• Gilson R, et al. 2019 IUSTI-Europe guideline for the management of anogenital warts. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology, 2020;34(8):1644–1653.
• World Health Organization (WHO). Human papillomavirus and cancer (fact sheet).
• American Academy of Dermatology (AAD). Molluscum contagiosum.

Nốt sần vùng kín có thể là bệnh cần điều trị và tầm soát, nhưng cũng có thể chỉ là cấu trúc bình thường. Để hiểu thêm về sùi mào gà, hạt cơm và u mềm lây, bạn có thể đọc lại bài bệnh da do virus: hạt cơm và u mềm lây. Nếu bạn phát hiện nốt lạ ở vùng kín, Bác sĩ Trần Thịnh sẽ trực tiếp thăm khám, giải thích và hướng dẫn bước tiếp theo trong không gian riêng tư. Bạn có thể đặt lịch khám trước để được sắp xếp thời gian phù hợp.