Dịch vụ · Bệnh da viêm mạn tính

Điều trị sẩn cục bằng phác đồ kiểm soát ngứa

Sẩn cục (prurigo nodularis) là bệnh da viêm mạn tính gây ngứa dữ dội và những nốt cứng do gãi kéo dài. Điều trị sẩn cục cần kiểm soát ngứa từ sớm, giảm viêm và tìm bệnh nền đi kèm. Bác sĩ Trần Thịnh trực tiếp thăm khám và lập phác đồ cho từng người.

Đặt lịch khám sẩn cục Gọi tư vấn

Minh họa điều trị sẩn cục (prurigo nodularis)

Phương pháp: Kiểm soát ngứa – viêm, thủ thuật hỗ trợ khi cần
Người thực hiện: Bác sĩ trực tiếp
Vô cảm: Tuỳ thủ thuật, bác sĩ đánh giá khi khám
Liệu trình: Dài hạn, tái khám định kỳ

Sẩn cục là gì?

Sẩn cục (còn gọi là ngứa sẩn cục, prurigo nodularis) là bệnh da viêm mạn tính, đặc trưng bởi nhiều nốt cứng, dày, rất ngứa. Ngứa kéo dài khiến người bệnh gãi, chà xát liên tục; việc gãi lại làm da dày lên và các đầu dây thần kinh ở da càng nhạy cảm, tạo thành vòng xoắn “ngứa – gãi – ngứa”.

Bệnh không lây. Sẩn cục có thể đi kèm cơ địa dị ứng (viêm da cơ địa), bệnh thận mạn, bệnh gan, đái tháo đường, bệnh tuyến giáp, một số bệnh toàn thân khác hoặc căng thẳng tâm lý; cũng có trường hợp không tìm thấy nguyên nhân rõ ràng.

Bệnh viêm mạn tính

Liên quan đến rối loạn miễn dịch và thần kinh ở da, thường kéo dài nhiều tháng đến nhiều năm.

Vòng xoắn ngứa – gãi

Gãi làm nốt dày cứng hơn và càng ngứa hơn; cắt được vòng xoắn này là mục tiêu quan trọng nhất.

Ảnh hưởng chất lượng sống

Ngứa thường tăng về đêm, gây mất ngủ, mệt mỏi, lo âu và ngại giao tiếp vì tổn thương dễ thấy.

Dấu hiệu nhận biết

Nhiều nốt cứng, nhô cao, kích thước từ vài milimét đến 1–2 cm hoặc lớn hơn, bề mặt sần, có thể trầy xước hoặc đóng mày
Ngứa dữ dội, từng cơn, thường nặng hơn về đêm hoặc khi căng thẳng
Hay gặp ở mặt duỗi tay chân, vai, lưng – những nơi tay dễ với tới để gãi
Nốt thường đối xứng hai bên; vùng da quanh nốt có thể thâm hoặc mất sắc tố, để lại sẹo

Nên đi khám sớm khi

Ngứa khắp người kèm sụt cân, sốt, đổ mồ hôi đêm, mệt nhiều hoặc vàng da – cần tìm bệnh toàn thân
Một nốt đơn độc lớn nhanh, loét lâu lành, dễ chảy máu hoặc khác hẳn các nốt còn lại – cần loại trừ tổn thương ác tính, có thể phải sinh thiết
Nốt sưng đỏ, đau, chảy mủ – dấu hiệu nhiễm trùng do gãi
Ngứa làm mất ngủ kéo dài, ảnh hưởng tâm lý hoặc công việc

Không tự dùng thuốc bôi chứa corticoid kéo dài hoặc đắp lá, thuốc không rõ nguồn gốc: dễ gây teo da, nhiễm trùng và làm bệnh khó điều trị hơn.

Các phương pháp điều trị

Sẩn cục thường cần điều trị kết hợp và kiên trì. Nền tảng là kiểm soát ngứa, giảm viêm và xử lý bệnh nền; các thủ thuật tại chỗ chỉ đóng vai trò hỗ trợ cho những nốt dày cứng, đáp ứng kém. Bác sĩ chọn phác đồ theo mức độ bệnh, số lượng nốt và sức khoẻ chung của từng người.

Điều trị nền

Kiểm soát ngứa – viêm

Thuốc bôi chống viêm (như corticoid, có thể băng kín theo hướng dẫn), thuốc bôi không chứa corticoid, kem dưỡng phục hồi hàng rào da. Mục tiêu là giảm ngứa sớm để cắt vòng xoắn ngứa – gãi.

Tiêm thuốc vào nốt sẩn

Tiêm một lượng nhỏ thuốc chống viêm trực tiếp vào các nốt dày, ngứa nhiều, giúp nốt xẹp và bớt ngứa. Có thể gây teo da hoặc thay đổi màu da tại chỗ, nên bác sĩ cân nhắc số lượng và vị trí tiêm.

Thuốc toàn thân theo chỉ định

Với bệnh lan rộng hoặc đáp ứng kém thuốc bôi, bác sĩ có thể chỉ định thuốc uống giảm ngứa, thuốc điều hoà miễn dịch hoặc thuốc sinh học. Cần khám, xét nghiệm và theo dõi định kỳ.

Quang trị liệu

Chiếu tia cực tím dải hẹp nhiều buổi giúp giảm viêm và ngứa ở bệnh lan toả. Thực hiện tại cơ sở có thiết bị phù hợp.

Điều trị bệnh nền

Phát hiện và phối hợp điều trị các bệnh đi kèm (viêm da cơ địa, bệnh gan, thận, tuyến giáp, đái tháo đường…) và hỗ trợ giấc ngủ, tâm lý.

Thủ thuật hỗ trợ (áp lạnh, laser)

Dùng cho một số nốt dày cứng, tồn tại dai dẳng khi ngứa đã được kiểm soát. Đây không phải phương pháp chính; nếu không kiểm soát ngứa, nốt mới vẫn tiếp tục xuất hiện. Có thể để lại thâm, mất sắc tố hoặc sẹo.

Quy trình điều trị tại phòng khám

Khám và hỏi bệnh kỹĐánh giá tổn thương, mức độ ngứa, giấc ngủ; hỏi tiền sử dị ứng, bệnh mạn tính và thuốc đang dùng.
Chẩn đoán và tìm bệnh nềnPhân biệt với các bệnh da có nốt ngứa khác; chỉ định xét nghiệm hoặc sinh thiết khi cần.
Lập phác đồ kiểm soát ngứaBác sĩ giải thích mục tiêu điều trị, cách dùng thuốc, thời gian dự kiến và báo chi phí trước.
Thủ thuật hỗ trợ khi cầnTiêm vào nốt sẩn hoặc xử lý nốt dày cứng do Bác sĩ trực tiếp thực hiện, sau khi đã cân nhắc lợi ích và nguy cơ.
Tái khám và điều chỉnhTheo dõi đáp ứng, tác dụng phụ của thuốc và điều chỉnh phác đồ theo từng giai đoạn.

Chăm sóc da và phòng tái phát

Nên

Dưỡng ẩm nhiều lần mỗi ngày, nhất là sau khi tắm
Cắt móng tay ngắn; có thể đeo găng mỏng khi ngủ để hạn chế gãi vô thức
Tắm nước mát hoặc ấm vừa, dùng sữa tắm dịu nhẹ
Dùng thuốc đều đặn theo đơn và tái khám đúng hẹn kể cả khi đã đỡ ngứa
Mặc quần áo cotton thoáng mát; chườm mát khi lên cơn ngứa

Tránh

Gãi, cạy, chà xát hoặc nặn các nốt sẩn
Tắm nước quá nóng, dùng xà phòng có tính tẩy rửa mạnh
Tự ý ngưng thuốc hoặc dùng thuốc bôi, thuốc uống không theo chỉ định
Thức khuya, căng thẳng kéo dài; rượu bia và các yếu tố bản thân nhận thấy làm ngứa tăng

Vì sao nên khám với bác sĩ chuyên khoa?

Sẩn cục dễ nhầm với nhiều bệnh da có nốt ngứa khác và thường có bệnh nền đi kèm. Điều trị hiệu quả cần chẩn đoán đúng, phác đồ dài hạn và theo dõi tác dụng phụ của thuốc. Bác sĩ Trần Thịnh trực tiếp thăm khám và đồng hành trong suốt quá trình điều trị.

Hơn 40 năm kinh nghiệm lâm sàng chuyên khoa Da liễu
Nguyên Trưởng khoa lâm sàng Bệnh viện Da Liễu TP.HCM
Thăm khám, tìm nguyên nhân và lập phác đồ riêng cho từng bệnh nhân

Xem tiểu sử Bác sĩ

Chi phí điều trị

Chi phí được Bác sĩ báo rõ sau khi khám, trước khi điều trị. Mức phí phụ thuộc vào mức độ bệnh, số lượng nốt, loại thuốc, xét nghiệm cần làm, thủ thuật hỗ trợ (nếu có) và thời gian theo dõi.

Xem bảng giá tham khảo

Tìm hiểu thêm

Bài viết kiến thức liên quan, được Bác sĩ Trần Thịnh tham vấn chuyên môn:

Ngứa da kéo dài: nguyên nhân thường gặp và khi nào cần đi khám

Câu hỏi thường gặp về sẩn cục

Sẩn cục có lây không?

Không. Sẩn cục là bệnh viêm mạn tính của da, không do vi khuẩn hay virus lây từ người sang người. Tuy nhiên một số bệnh khác cũng gây nốt ngứa (như ghẻ) có thể lây, nên cần được bác sĩ khám để chẩn đoán đúng.

Sẩn cục có chữa khỏi hẳn được không?

Sẩn cục là bệnh mạn tính, có thể tái phát. Điều trị đúng và kiên trì thường giúp giảm ngứa, các nốt xẹp dần và kiểm soát bệnh lâu dài. Mức độ cải thiện khác nhau tùy từng người và tùy bệnh nền đi kèm.

Đốt laser các nốt sẩn có hết bệnh không?

Không nên xem laser là cách điều trị chính. Nếu chưa kiểm soát được ngứa và viêm, người bệnh vẫn gãi và nốt mới tiếp tục xuất hiện. Thủ thuật như laser hoặc áp lạnh chỉ dùng hỗ trợ cho một số nốt dày cứng, khi bác sĩ thấy phù hợp.

Vì sao phải làm xét nghiệm khi bị sẩn cục?

Sẩn cục có thể liên quan đến bệnh gan, thận, tuyến giáp, đái tháo đường hoặc bệnh toàn thân khác. Xét nghiệm giúp bác sĩ phát hiện bệnh nền và chọn thuốc an toàn. Bác sĩ chỉ định xét nghiệm tùy từng trường hợp.

Điều trị sẩn cục mất bao lâu?

Thường cần nhiều tuần đến nhiều tháng, có giai đoạn tấn công và giai đoạn duy trì. Bác sĩ sẽ hẹn tái khám định kỳ để đánh giá đáp ứng và điều chỉnh thuốc.

Nốt sẩn khỏi rồi có để lại thâm, sẹo không?

Có thể. Sau khi nốt xẹp, da thường còn thâm, mất sắc tố hoặc sẹo nhẹ, nhất là khi đã gãi lâu. Hạn chế gãi và chống nắng giúp vùng da hồi phục tốt hơn; mức độ khác nhau tùy cơ địa.