Laser CO2 fractional trị sẹo rỗ thường cần khoảng 3–5 buổi, mỗi buổi cách nhau vài tuần, và kết quả là sẹo nông dần, bề mặt da đều hơn chứ không xóa hoàn toàn. Mức cải thiện phụ thuộc nhiều vào loại sẹo: sẹo lõm dạng lòng chảo, sẹo đáy vuông nông đáp ứng tốt hơn; sẹo đáy nhọn sâu (icepick) hoặc sẹo bị dải xơ kéo xuống thường cần phối hợp thêm phương pháp khác. Bác sĩ sẽ phân loại sẹo trước khi lên liệu trình.

Laser CO2 có hai chế độ chính: siêu xung để loại bỏ tổn thương và fractional để tái tạo bề mặt da. Sự khác nhau giữa hai chế độ được trình bày trong bài laser CO2 trong điều trị bệnh da. Bài này tập trung vào câu hỏi thực tế: trị sẹo rỗ cần bao nhiêu buổi và nên kỳ vọng thế nào.

Laser CO2 fractional cải thiện sẹo rỗ theo cơ chế nào?

Sẹo rỗ sau mụn hình thành khi ổ viêm sâu phá hủy collagen ở trung bì, da lành lại nhưng thiếu mô nâng đỡ nên lõm xuống. Laser CO2 fractional chia chùm tia thành rất nhiều cột vi điểm, mỗi cột bốc bay một lượng mô nhỏ xuyên xuống trung bì, xen kẽ giữa các cột là vùng da lành không bị tác động.

Vùng da lành xen kẽ giúp vết thương liền nhanh hơn nhiều so với laser bốc bay toàn bề mặt.
Nhiệt tác động vào trung bì kích thích tái cấu trúc và tăng sinh collagen mới, giúp đáy sẹo được nâng lên từ từ.
Bề mặt da được làm mới một phần, bờ sẹo bớt sắc cạnh, nhìn mềm mại hơn.

Vì collagen tái tạo chậm, kết quả không thấy ngay sau buổi đầu mà tích lũy dần qua nhiều tháng.

Loại sẹo nào đáp ứng tốt, loại nào cần phối hợp?

Sẹo mụn thường được chia thành ba nhóm chính, mỗi nhóm có mức đáp ứng khác nhau với laser fractional:

Loại sẹo	Đặc điểm	Đáp ứng với laser CO2 fractional
Sẹo đáy tròn, lòng chảo (rolling)	Lõm rộng, bờ thoải, tạo bề mặt gợn sóng	Đáp ứng khá; thường cải thiện rõ hơn khi phối hợp bóc tách đáy sẹo để cắt dải xơ kéo đáy
Sẹo đáy vuông (boxcar)	Lõm tròn hoặc bầu dục, bờ dốc đứng	Sẹo nông đáp ứng tốt; sẹo sâu cải thiện ít hơn, có thể cần phối hợp
Sẹo đáy nhọn (icepick)	Hẹp, sâu như vết kim chọc	Đáp ứng hạn chế nếu chỉ dùng laser; thường cần phương pháp tác động riêng từng sẹo

Trên thực tế, một khuôn mặt thường có nhiều loại sẹo cùng lúc, nên phác đồ hay phối hợp nhiều phương pháp. Tại phòng khám, laser CO2 fractional thường được kết hợp với bóc tách đáy sẹo (subcision), có thể thêm PRP hoặc điện di để hỗ trợ phục hồi khi bác sĩ chỉ định. Chi tiết các phương pháp có trong trang điều trị sẹo lồi, sẹo lõm.

Cần lưu ý: vết thâm đỏ, thâm nâu sau mụn không phải sẹo. Đây là tăng sắc tố hoặc giãn mạch sau viêm, thường được xử lý bằng chống nắng và thuốc bôi, không cần laser fractional. Còn sẹo lồi, sẹo phì đại sau mụn (hay gặp ở ngực, vai, quai hàm) là nhóm khác, điều trị nền là tiêm thuốc vào sẹo và silicone.

Số buổi và khoảng cách giữa các buổi

Với sẹo lõm sau mụn, liệu trình thường gồm khoảng 3–5 buổi. Khoảng cách giữa hai buổi thường là vài tuần, đủ để da hồi phục và collagen có thời gian tái tạo; nhiều phác đồ trong y văn dùng khoảng 4–8 tuần. Số buổi thực tế thay đổi theo:

Loại sẹo, độ sâu và mật độ sẹo.
Màu da và nguy cơ thâm: da dễ thâm thường được làm ở mật độ thấp hơn, giãn khoảng cách dài hơn, nên có thể cần nhiều buổi hơn.
Có phối hợp bóc tách đáy sẹo hay các thủ thuật khác hay không.
Mức cải thiện mà bạn mong muốn và đáp ứng sau mỗi buổi.

Điều kiện tiên quyết là mụn đã được kiểm soát ổn định. Làm laser khi mụn viêm còn đang lên sẽ vừa khó đánh giá kết quả, vừa tăng nguy cơ nhiễm trùng, thâm. Nếu bạn đang hoặc vừa dùng isotretinoin, hãy báo bác sĩ: theo đồng thuận chuyên gia năm 2017, chưa đủ bằng chứng để bắt buộc trì hoãn laser fractional, nhưng thời điểm làm vẫn được cân nhắc riêng cho từng người. Xem thêm về kiểm soát mụn trong bài mụn trứng cá: nguyên nhân và điều trị.

Thời gian hồi phục sau mỗi buổi

Trước khi chiếu, da được ủ tê nên phần lớn người bệnh chỉ thấy châm chích, nóng rát ở mức chịu được (đọc thêm bài laser CO2 có đau không). Diễn tiến sau đó thường như sau:

Ngày 1–3: da đỏ, nóng, sưng nhẹ, có thể thấy các chấm nhỏ li ti trên bề mặt.
Ngày 3–7: da sạm lại, bong vảy li ti như cám; không cạy, không chà.
Sau khoảng 1 tuần: phần lớn đã bong xong, da hồng nhẹ; nhiều người có thể trang điểm nhẹ khi da đã liền và đi làm bình thường.
Vài tuần tiếp theo: da hồng nhạt dần; đây là giai đoạn dễ thâm nhất, cần chống nắng nghiêm ngặt.

Nếu có phối hợp bóc tách đáy sẹo, có thể bầm, sưng thêm vài ngày. Người có tiền sử mụn rộp vùng mặt nên báo bác sĩ để được dự phòng khi cần.

Kỳ vọng thực tế về kết quả

Hiểu đúng kỳ vọng giúp bạn kiên trì và đánh giá kết quả công bằng:

Sẹo nông đi, không mất hẳn: phần lớn sẹo rỗ không thể xóa hoàn toàn bằng bất kỳ phương pháp nào. Mục tiêu là sẹo nông hơn, bề mặt da đều hơn, ít lộ dưới ánh sáng.
Kết quả đến từ từ: thường thấy rõ hơn sau vài buổi và tiếp tục cải thiện trong nhiều tháng sau buổi cuối.
Đáp ứng khác nhau giữa từng người, ngay cả khi sẹo trông giống nhau.
Có thể có thâm sau viêm, thường mờ dần; xem bài thâm sau laser CO2 để biết cách phòng ngừa.
Ảnh chụp đối chiếu trước mỗi buổi dưới cùng điều kiện ánh sáng giúp đánh giá tiến triển khách quan hơn so với soi gương hằng ngày.

Khi nào nên đi khám?

Bạn có sẹo rỗ và muốn biết sẹo thuộc loại nào, có phù hợp với laser fractional hay không.
Mụn vẫn còn viêm, mọc nốt mới: nên điều trị mụn trước để hạn chế sẹo mới.
Sau buổi laser, da đau tăng, sưng đỏ lan rộng, chảy mủ, nổi mụn nước thành chùm hoặc sốt.
Vùng điều trị có chỗ gồ cứng, ngứa: cần loại trừ sẹo phì đại.
Thâm đậm dần sau vài tuần dù đã chống nắng.

Câu hỏi thường gặp

Laser CO2 fractional trị sẹo rỗ có hết hẳn không?

Phần lớn trường hợp không hết hẳn. Laser giúp sẹo nông hơn và da đều màu, đều bề mặt hơn; mức cải thiện tùy loại sẹo, độ sâu và cơ địa. Sẹo đáy nhọn sâu thường cần phối hợp phương pháp khác.

Sau bao lâu thì thấy kết quả?

Một số người thấy da mịn hơn sau 1–2 buổi, nhưng thay đổi về độ sâu sẹo thường rõ hơn sau vài buổi và tiếp tục trong nhiều tháng do collagen tái tạo chậm.

Sẹo rỗ lâu năm có làm laser được không?

Được. Sẹo lâu năm vẫn có thể cải thiện, miễn là mụn đã ổn định và không có chống chỉ định. Sẹo lâu năm thường có nhiều dải xơ nên hay được phối hợp bóc tách đáy sẹo.

Có cần nghỉ làm sau mỗi buổi không?

Tùy công việc và mức độ điều trị. Da thường đỏ, bong vảy khoảng một tuần; nhiều người vẫn đi làm được nếu chấp nhận da đỏ sạm vài ngày đầu và có thể che chắn nắng tốt.

Tài liệu tham khảo

American Academy of Dermatology (AAD) – Acne scars: diagnosis and treatment; Laser resurfacing.
Jacob CI, Dover JS, Kaminer MS. Acne scarring: a classification system and review of treatment options. Journal of the American Academy of Dermatology, 2001;45(1):109–117.
Fabbrocini G, et al. Acne scars: pathogenesis, classification and treatment. Dermatology Research and Practice, 2010;2010:893080.
DermNet – Acne scarring; Carbon dioxide laser treatment.

Sẹo rỗ cần được phân loại đúng trước khi chọn phương pháp, và laser CO2 fractional là một phần quan trọng trong phác đồ phối hợp. Để hiểu thêm về chỉ định, chống chỉ định và cách chăm sóc chung, xem bài laser CO2: chỉ định, quy trình và chăm sóc sau laser. Bạn có thể đặt lịch khám để Bác sĩ Trần Thịnh trực tiếp đánh giá sẹo và tư vấn liệu trình phù hợp.